گروه فنی، مهندسی، قراردادی و حقوقی امورپیمان‌ها

4311 043 0912

logo

مفهوم کلمه نیمه الزام‌آور چیست؟

122 بازدید

مفهوم کلمه نیمه الزام‌آور چیست ؟

ممکن است عبارت «حل اختلاف نیمه الزام‌آور» برای برخی از خوانندگان ابهام آلود باشد.چرا که نتیجه‌ی تلاش یک نهاد حل اختلاف، یا الزام‌اور است و یا غیرالزام‌آور. پس، در این میان «حل اختلاف نیمه الزام‌آور» چه بار مفهومی تواند داشته باشد؟ در پاسخ باید گفت در شیوه‌های جدید حل و فصل اختلافات بنا به توافق طرفین می‌توان مرحله‌ای را پیش‌بینی کرد که نتیجه‌ی حل اختلاف پیش از الزام‌آور بودن در فرجه‌ی زمانی معینی مشروط به اعتراض یا نارضایتی یکی از طرفین گردد. در ادامه بیشتر در مورد مفهوم کلمه نیمه الزام‌آور چیست؟  و بررسی آنان در هیات بررسی اختلاف صحبت خواهیم کرد.

هیأت بررسی اختلاف (Dispute review board)

هیأت بررسی اختلاف یکی از شیوه‌های استفاده از کارشناسان در حل و فصل اختلافات است و حتا بعضی از نویسندگان آن را جزیی از روش حل اختلاف کارشناسی می‌دانند. این هیأتها که ابتدا در ایالات متحده آمریکا در دهه ۱۹۶۰ مورد استفاده قرار گرفتند اکنون در پروژه‌های مختلف به ویژه پروژه‌های سنگین و بین‌المللی در اغلب نقاط جهان به عنوان یک روش حل اختلاف و در عین حال پیشگیری کننده از ایجاد اختلافات مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند و در بسیاری از قراردادهای مهم و سنگین ساختمانی و پروژه‌های احداث کارخانه و قراردادهای مشابه که مستلزم وقت و هزینه‌ی زیاد و همراه با عملیات ساخت و ساز است، تشکیل این هیأتها پیش‌بینی می‌شود.

  1.  نگاه کنید به: شیوه‌های جایگزین حل و فصل اختلاف، یوسف درویشی هویدا، نشر میزان، چاپ اول، پاییز ۱۳۸۸، ص ۳۶.

این هیأتها که متشکل از کارشناسان و غالباً مهندسان مجرب و مرتبط با موضوعی که ساخت و ساز در خصوص آن انجام می‌شود است، در آغاز پروژه فعالیت خود را آغاز می‌کند و بر کلیه‌ی امور مربوط به پیشرفت پروژه نظارت دارند. اعضای هیأت به طور منظم از پروژه بازدید و جلسات منظمی را در محل پروژه برگزار می‌نماید. به دلیل آشنایی هیأت با جزییات کار و همچنین اعتماد طرفین به هیأت، میزان موفقیت این هیأتها بسیار بالاست. طبق تحقیقی که در سال ۲۰۰۰ انجام شده، ۹۷ درصد اختلافات مربوط به پروژه‌های ساختمانی که در آنها از این هیأتها استفاده شده از این طریق حل و فصل شده‌اند.

نحوه تعیین عضو سوم

  • طبق یک رویه، عضو سوم توسط دو کارشناسی که طرفین قبلاً انتخاب کرده‌اند تعیین می‌شود اما طرفین نیز باید با آن موافقت نمایند.
  • در رویه‌ی دوم، کارشناس سوم نیز مشترکاً توسط طرفین انتخاب می‌شود. یعنی هر یک از طرفین اختلاف یک کارشناس را با تأیید طرف دیگر انتخاب می‌کند و طرفین مشترکاً کارشناس سوم را برمی‌گزینند.

هیأت بررسی اختلاف برای ارائه‌ی پیشنهاد

این هیأت صرفاً پیشنهادهایی را برای حل و فصل اختلاف ارائه می‌کند. در این روش، به محض دریافت پیشنهاد هیأت، طرفین می‌توانند از آن تبعیت کنند اما الزامی به پیروی از نظریه‌ی هیأت ندارند.

هیأت بررسی اختلاف برای اتخاذ تصمیم

این هیأت در مورد اختلافات طرفین به صدور «تصمیم» مبادرت می‌کند. پس از این‌که هیأت تصمیم خود را صادر کرد به طرفین ابلاغ می‌کند. تصمیم هیأت برای طرفین الزام‌آور است و طرفین بدون تأخیر باید مفاد تصمیم را اجرا کنند ولو این‌که نارضایتی خود را نسبت به تصمیم اعلام نمایند. اگر ظرف مدت معینی از تاریخ دریافت تصمیم، هیچ یک از طرفین اخطار کتبی مبنی بر نارضایتی خود نسبت به تصمیم هیأت را برای طرف دیگر و هیأت بررسی اختلاف ارسال نکند تصمیم هیأت برای طرفین لازم‌الاجرا است. طرفین باید به اجرای تصمیم ادامه دهند و موافقت می‌کنند که نسبت به آن اعتراضی نکنند، البته تا جایی که این توافق معتبر باشد.

هیأت بررسی اختلاف مرکب

هیأت بررسی اختلاف مرکب می‌تواند در مورد موضوع اختلاف «پیشنهاد» و یا اتخاذ «تصمیم» ارائه نماید. مفهوم کلمه نیمه الزام‌آور اگر هر یک از طرفین در خصوص موضوع مورد اختلاف، تقاضای صدور «تصمیم» کند و طرف دیگر مخالفتی ننماید، هیأت «تصمیم» صادر می‌کند.

توجه: اگر یک طرف، تقاضای صدور «تصمیم» کرده و طرف دیگر‌، مخالفت نماید، هیأت باید ابتدا مشخص کند که آیا «پیشنهاد» ارائه می‌کند یا به اتخاذ «تصمیم» می‌پردازد. هیأت در اتخاذ این تصمیم عوامل زیر را بدون قید انحصار مدنظر قرار می‌دهد:

  • آیا با توجه به فوریت وضعیت یا دیگر اوضاع و احوال مرتبط، اتخاذ «تصمیم» اجرای قرارداد را تسهیل می‌کند یا از بروز ضرر و خسارت اساسی به طرف دیگر جلوگیری می‌کند؟
  • آیا اتخاذ «تصمیم» از نقض قرارداد جلوگیری خواهد کرد؟
  • آیا اتخاذ «تصمیم» برای حفظ ادله لازم است؟ درخواست ارجاع اختلاف به هیأت حل اختلاف مرکب جهت اتخاذ «تصمیم» باید به صورت «شرح موضوع اختلاف» باشد. چنین درخواستی توسط طرف دیگر باید کتبی بوده و نباید دیرتر از مهلت تسلیم «پاسخ» صورت گیرد.

هیأت بررسی اختلاف در شرایط عمومی پیمان

گفتیم نتیجه‌ی کار هیأت بررسی اختلاف اغلب با عنوان «پیشنهاد» یا «تصمیم» توصیف شده است. در مورد الزام‌آور بودن یا نبودن تصمیم یا پیشنهاد هیأت رویه‌ی واحدی وجود ندارد و بستگی به توافق طرفین دارد. اما رویه‌ی غالب این است که تصمیمات هیأت میان طرفین اختلاف الزام‌آور باشد. در جزء (۲) بند (الف) ماده ۵۳ شرایط عمومی پیمان آمده است: «در مورد اختلاف نظرهایی که خارج از شمول بند ۱، است، رسیدگی و اعلام نظر درباره آنها به کارشناس یا هیأت کارشناسی منتخب دو طرف واگذار شود و دو طرف طبق نظری که از سوی کارشناس یا هیأت کارشناسی، در چارچوب پیمان و قوانین و مقررات مربوط اعلام می‌گردد، عمل کنند».

جمع آوری این مقاله از کتاب مربوط به آقای دکتر هریسی است؛ همچنین شما دوستان و مهندسان عزیز نیز می‌توانید با خرید کتاب فهرست بهای واحد رشته ابنیه در این مورد اطلاعات لازم را کسب کنید.

تالیف: دکتر ابراهیم اسماعیلی هریسی

گردآوری: مهندس علی پورنژادیان

آیا این مطلب را می پسندید؟
https://omoorepeyman.ir/?p=5447
اشتراک گذاری:
واتساپتوییترفیسبوکپینترستلینکدین
Avatar
برچسب ها:

نظرات

0 نظر در مورد مفهوم کلمه نیمه الزام‌آور چیست؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.